Dogłębnie martwi mnie ta kolejna sytuacja wojenna z Iranem. Niepokoje o los jutra nakładają się warstwowo i nie pozwalają spokojnie spacerować naprzeciw oślepiającego wzrok słońca. Wiosna kiełkuje powoli a jej zapach budzi i wyostrza zmysły. Ta impresja zostaje przerwana komunikatami mrożącymi krew w żyłach. Człowiek z amplitudą mojej wrażliwości nie może pozwolić sobie na chwilę spokoju w refleksji o świecie i wydarzeniach które rozpisywane są ponad głowami innych, a na które nie mam żadnego realnego wpływu. Punkty zapalne i kolejne wojny – tym razem Iran – i koncentracja sił amerykańskich i Izraela, konfrontacje, zwarcia i kolejne przerwane życia. Jakże trudno utrzymać pokój w ryzach ludzkich świadomości i sumień. Kolejny demoniczny rechot na twarzach mocodawców, dostrzegających w wymianie sił i ognia, okazję do demonstracji złudnej wielkości i poszerzenia własnych partykularnych wpływów. Kolejna Golgota usypanych i bezimiennych ciał – „odprysków” zemsty,  niemocy przebaczenia i kochania. „Bo ludzie są ciekawi. Ludziom nie wystarcza wersja złagodzonej rzeczywistości. Nawet ozdobiona najpiękniejszymi ideami filozoficznymi i najbardziej nęcącymi hasłami zbiorowej szczęśliwości społecznej. Każdy bowiem człowiek ma własne doświadczenie życia i śmierci, miłości i nienawiści, szczęścia i rozpaczy. Wobec tego doświadczenia nieprzydatne są wszelkie metody interpretacji porządkującej. I ludzie, wiedzeni ciekawością, od czasu do czasu pragną sięgnąć poza te systemy porządkujące” – wyznał trafnie w jednej z rozmów Nowosielski. W to wszystko wpisuje się Krzyż Chrystusa na który również my, prawosławni, spoglądamy częściej z drżeniem ust wyśpiewując strofy Wielkiego Kanonu Pokutnego: „Przypadam do Ciebie, Jezu, zgrzeszyłem przed Tobą, zabierz ze mnie ciężkie brzemię grzechów i jako miłosierny daj mi łzy pociechy.” Jakże dojmujące jest przeświadczenie, że również tymi słowami duchowej przemiany, modlą się na froncie ukraińsko – rosyjskim żołnierze, jakże często unieruchomieni po obu stronach okopów. Tak bracia połączeni chrztem i krzyżem na piersiach szeptają te słowa mocy i jednocześnie ściskają w dłoni kolbę karabinu (narzędzia agresji i zniszczenia). Dzieci Boże zaciemniające oblicze Chrystusa i wystawiające wiarę na nieprawdopodobną próbę.Tam, gdzie kończy się królestwo Boże, natychmiast zaczyna się krajobraz obłędu i moralnej katastrofy: „Świat jest na opak, ludzie chodzą z głowami do dołu… to jest prawdziwe zboczenie ! Obłęd ! Oni nie wierzą ani w Boga, ani w Chrystusa. Ale próżność i duma dręczą ich i muszą skończyć na wzajemnym pożeraniu się”(F. Dostojewski). Świat wydany Złemu to mało popularna diagnoza i wierzcie mi, nie przechodzi przez usta wielu teologom, uprawiającym ugłaskaną i dostosowaną do potrzeb świata naukę. Spirala zła w potężnej opozycji do dobra które odciska się na oczach i duszach tych, którzy przestają być bierni i modlitwą rozkruszają sytuacje spowite mrokiem i brakiem nadziei. „Dusza przez grzech umiera… Łzy nie mogą wskrzesić martwego ciała, lecz jeśli padają na duszę, ożywiają ją i przywracają jej życie”(św. Efrem). Niech zatem ludzkie łzy, staną się wodą nowego chrztu i zalążkiem pokoju przenikającego ciało zapętlonego w złu świata.

 

Pierwsza niedziela Wielkiego Postu poświęcona jest przez Kościół Triumfowi Ortodoksji.  Tego dnia wspomina się święto przywrócenia kultu ikon po zwycięstwie nad herezją ikonoklazmu. Oczy są mądrzejsze od uszu, a we wczesnym Kościele najbardziej rozpowszechnioną metaforą poznania Boga było widzenie. „Sama ikona jest świadectwem i nosi na sobie ogniste piętno chrztu. Krew męczenników miesza się z częściami poniszczonych ikon, ze strzępami światła powstałymi podczas zażartej walki ikonoklastów”(P. Evdokimov). Ikona stanowi nierozerwalną część tradycji Kościoła. To nie tylko część sakralnego depozytu sztuki, lecz zdumiewający język wiary – jej wyznanie – przełożone na malarską wizję. Ikona wpisuje się w historię i egzystencję człowieka, stanowią opowieść o wierze rodzącej się w sercu i pożądanej przez zmysł wzroku; będącej dogmatycznym zachwytem nad Bogiem, odsłaniającym zagubionemu w mroku światu, swoją Twarz. Tam gdzie pojawia się deficyt słów, ikona staje się katalogatycznym argumentem za istnieniem Obecności. Oznacza to, że widzialne człowieczeństwo Chrystusa jest ikoną jego niewidzialnego bóstwa, że jest „widzialnym niewidzialnego.” Dla chrześcijan Wschodu, ikona nie tyle coś wyobraża, ale jest wyznaniem przechodzącym z oczu do duszy. Kult ikon jest najwyraźniejszym świadectwem, że Bóg pojawił się w ludzkim ciele w osobie Jezusa. „Widziałem Boga w ludzkiej postaci i moja dusza została zbawiona.” To rzeczywistość modlitwy w całej rozciągłości i głębi tego znaczenia. „Sztuka jest domeną w której dusza bizantyjska znajduje swój pełny wyraz – pisał Tatakis - Takie przywiązanie do religii, dało sztuce to, co teologia dała myśli; teologia i sztuka są komplementarnym wyrazem tego samego dążenia pobudzonego przez religijny impuls. Głęboki sens tajemnicy, próba wyrażania tego, co jest ponad zjawiskami, duchowość, odrzucenie świata są szlakami, którymi podąża zarówno teologia, jak i sztuka.” Ikona przemienia spojrzenie człowieka, otwiera na materię przeistoczoną dotknięciem łaski. Zaprasza do komunii. Czyni wzrok i myśli skierowanymi na Chrystusa i piękno Jego Królestwa. Portret Chrystusa „malarski wyraz boskiej natury”(A. Grabar). Ikony przez wieki zbierają potoki ludzkich modlitw i łez, stając się świetlistymi towarzyszami wędrówki którą musi odbyć człowiek poderwany do drogi wiary i stający z pokorą atlety, wobec czyhających na niego niebezpieczeństw. Istnieje jeszcze prawda pośrednia, odzwierciedlająca nasze dzisiaj. Nasza rzeczywistość jest również dotknięta jakimś rodzajem kryzysu ikonoklastycznego, półprzejrzystości, separacji od piękna i paradoksalnie przesycona kultem idoli – bożków. Treści tej niedzieli to klarowna przestroga dla wierzących, aby nie wejść na drogę błędu, odstępstwa i herezji, zachowując nienaruszoną i przekazywaną przez wieki naukę wiary. Dlatego w specjalnym obrzędzie, wygłasza się anatemę wszystkim heretykom, a naprzeciwko tych którzy pobłądzili – stawia się świadków i obrońców prawdy. Liturgia wprowadza nas w czas i przestrzeń spotkania, gdzie rozbrzmiewa moc Słowa Życia i pełne światła Oblicze Boga, który wchodzi ku nam, czyniąc wiarę mądrą i odważną. „O Ty, który wszystko znosisz miłosiernie. Który wszystkich ludzi wybawiłeś od przekleństwa. O łagodny Panie, chwała Tobie.”

 

Człowiek dźwiga swój los, mijając krajobraz miast i ruin które pozostawia bezboleśnie zmarnowany czas. Siedzę przed zdyszanym komputerem i jedyne co słyszę to spadające krople wody ze stropu, który nade mną zalał nierozgarnięty życiowo sąsiad. Halucynacja, czy przepracowanie na skutek mozolnego wertowania tekstów ? Brutalna realność zamieszkiwania w bloku. Tektoniczna społeczność usytuowana w swoich pilnie strzeżonych przestrzeniach życia. Trzeszczenie rury i strumień wody wsiąkający w regipsową obudowę łazienki. Bezradność prowodyra staruszka, zawieszenie w próżni i drżące wargi wobec małego potopu czekającego na interwencję hydraulika. Przerwana cisza i poderwanie zmuszające do natychmiastowego zaradzenia sytuacji. Kropla uderza o brzeg wiadra jak myśl rozbija się o ciężkość umysłu, poddanego żywiołom pytań. Oschłość wobec trywialności chwili która zmienia tak wiele. Miał rację Lavelle: „Świat wokół nas jest lustrem, w którym odbija się nasza natura.” Na powierzchni dzieją się rzeczy, których nie można przewidzieć, a które mogą zmienić bieg wydarzeń i słów, próbujących zawrzeć prozaiczność istnienia. „Życie bez słów przynosi więcej pożytku niż słowa bez życia”- twierdził św. Izydor z Peluzjum. Kolejny już dzień pracuję nad książką poświęconą twórczości Dostojewskiego. Powracam do tematu i odchodzę niczym wędrowiec czujący przychylność lub zagaszenie natchnienia. Przybliżenia i odejścia, nieustanna kotłowanina i syntezy które trzeba za każdym razem robić, aby nie utonąć w ocenianie utartych twierdzeń, czy rześkich idei czekających wciąż na wydobycie. Dobro i zło; grzech i łaska; zbrodnia i kara; potępienie i zbawienie- kategorie które wrzały w duszy rosyjskiego i na wskroś profetycznego pisarza, czyniąc z niego proroka narodu, który po dziś dzień brodzi w błocie swoich utopijnych ambicji i marzeń. Biegunowość i rozdarcie świata w którym jak mawiał Bierdiajew „nie można zbawić się samemu”- potrzebny jest Chrystus zrywający pieczęcie historii. To mądra lekcja na rozpoczynający się Wielki Post. Dla Boga zaprawdę „siła lwa jest słabością kota.”

 

Jeśli bowiem przebaczycie ludziom ich przewinienia, i wam przebaczy Ojciec wasz niebieski (Mt 6, 14-21). Niedziela Przebaczenia Win, przygotowuje prawosławnych chrześcijan do wejścia w Wielki Post. Cerkiew staje w uścisku miłości i przebaczenia, którego nurt musi przekuć kamienne serca w rezerwuary miłości i łaski. Duchowa wiosna i czas wewnętrznej przemiany ! Trwoga nicości musi zostać zażegnana. Stanąć naprzeciw soczystego i obezwładniającego zmysły owocu, i nie zerwać go, pozostawiając wszystko w prymacie wolności Boga. „Grzech to tajemnica odłączenia, to poczucie, że jesteśmy tak ogromnie blisko raju, patrząc na piękno świata, w pełnym ufności spojrzeniu, w oczarowaniu miłością, a mimo wszystko to raj utracony”(O. Clement). Człowiek wiary ma dostrzec dramat Raju i nieposłuszeństwa pierwszych rodziców, aby nie poddać się podszeptom demona i porzucić kiełkującą w duszy, pokusę wejścia na pełną cierni drogę nieposłuszeństwa i grzechu. Kiedy na krzyżu zakwitło Życie, wszystko stało się dziewicze i przeniknięte pięknem pierwszego dnia. Od tej pory świat staje się przejrzysty i nie rygluje go już miecz anioła. Opuścić miraże i widma szczęścia, podekscytowanie i gorączkowość rzeczywistości w której egoizm i próżne „ja”- niszczy harmonię pomiędzy ludźmi, a nade wszystko Bogiem. „Wówczas mocą Ducha Świętego kruszą się w proch bastiony pychy człowieka, zatwardziałości serca i nienawiści – pisał D. Łukin – Kościół odczuwalnie przenosi życie „przyszłego wieku,” gdzie króluje Miłość Boża. W tych minutach dźwięczy w sercach słyszalna w cerkwi pieśń nadchodzącego Zmartwychwstania. Jeden za drugim podchodzący wierni oddają pokłon do ziemi i kłaniają się przed kapłanem. Kłaniają się wzajemnie oraz proszą o przebaczenie wszystkiego, czym zasmucili się wzajemnie, czy to grzechami osobistej nieprzyjaźni, czy upadku wewnętrznego, ukrytego człowieka.” Ekspresja liturgii podrywa do wyjścia naprzeciw skrzywdzonego brata i siostry, stając się rozrzutnym w akcie przyjęcia, przytulenia i zgody. „Przebaczyć to znaczy uwolnić więźnia, a potem odkryć, że tym więźniem byłeś ty.” Podczas Nieszporów przebaczenia śpiewa się: „Otwórzcie mi drzwi pokuty” lub „Nad rzekami Babilonu…” Zewnętrzność gestu podąża za tym, co wewnętrzne – muśnięte dotykiem Ducha. „Miłujcie człowieka i w grzechu jego, albowiem to jest podobieństwo Bożej miłości i szczyt miłości na ziemi” – przestrzega nas przed nieumiejętnością kochania Dostojewski. Wszystko staje się wydarzeniem przebaczającej miłości, poderwaniem pokory i zdjęciem masek za którymi kryje się człowiek słaby, poraniony, przewrotny i podły, w którego rozpiętości wyborów zachował się jad i podszept węża. „Miłość jest bramą gnozy”- powie Ewagriusz. To początek duchowego przeobrażenia wnętrza, którego pulsowanie wyzwala źródło łez i uścisku – prowadzące do „królewskiej drogi naszego ubóstwienia”(Lot-Borodine). W przebaczeniu i wzajemnym współczuciu, kryje się najgłębsza prawda o współodpowiedzialności za siebie i uśmiechu dziecka, dostrzegającego na horyzoncie piękno pachnącego kwiatami ogrodu.

 

 

Dezorientacja i rozproszenie, to słowa klucze do zrozumienia człowieka poddanego nieustannym aktywnościom i zadaniom którym musi w pocie czoła sprostać. Nie jest łatwo funkcjonować w świecie w którym coś trzeba zrobić na czas lub dostosować się do określonej i narzuconej ideologiami trajektorii myślenia. Obarczeni stygmatem błędu i niedopasowania, wewnętrznie wykrzykują bunt swego jestestwa. Tysiące sposobów aby się wykazać i nie pozostać w tyle za tymi którzy obrali kurs ku zauważeniu, profitowania i materialnym korzyściom- za cenę utraty zdrowia i duszy. Nie przegapią nadarzającej się okazji, aby wyeliminować innych z powziętej uprzednio drogi sukcesu i mniemaniu o przyszłości w której usadowią się w poczuciu spełnienia, jeśli nie całkowitego wypalenia- autodestrukcji. Zaćma spojrzenia i dewastacja wnętrza to niczym zrujnowane miasto, czekające na kogoś kto je odgruzuje i odbuduje. „Jednym z najgorszych demonów cywilizacji technologicznej jest pragnienie rozwoju”(R. Dubos). Nowe technologie i wtórująca im polityka, wymusza konieczność dopasowania się do cywilizacyjnych nowinek, mających rzekomo poprawić jakość egzystencji i uprościć wymianę przepływających naprędce informacji. Ludzie każdego dnia wymieniają naprawdę niewiele słów- są bierni i wycofani- skotłowani w gąszczu własnych myśli i naglących potrzeb, wobec których obmyślają płoche strategie bezpieczeństwa. Człowiek przestał twórczo rozmawiać. Posługiwać się tworzywem słowa ! Kiedyś rozmowa była powinnością ludzi otwartych i zadowolonych z najbardziej prozaicznych spraw i rzeczy. Wymianą spostrzeżeń i wzajemnym ubogaceniem- podpartym życiową mądrością innych. Obecnie dialog stał się czymś uporczywym i zawłaszczającym czas, którego puls obwieszcza dźwięk przychodzących sms. „Wszystkie media mają tę władzę narzucania komukolwiek, kto nie jest uważny, postulatów, na których się opierają”- twierdził McLuhan. „Wiadomość to medium”- silnie paraliżujące percepcję i uwagę posiadaczy nowych technologii. Powolność i spokój w świecie pulsujących krzemowych obwodów, jest przywilejem i komfortem nielicznych, tych którzy odcinając liczne maski Gorgony, uciekli na peryferia świata lub znaleźli bezpieczną przystań w klasztorach lub samotniach, odcinając się od Internetu i nachalnych akwizytorów postępu. Ci ostatni, wybrali przestrzeń serca, niż opryskliwą i butną inteligencję rodzącą zasklepionych w sobie narcyzów, demagogów i kłamców sprzedających podstępnie złudzenia szczęścia. „Ziemia jest pokryta nową rasą ludzi, którzy są zarówno wykształceni, jak i analfabetami- pisał Ch. Bobin- opanowali komputery i nie rozumieją nic o duszach, a nawet zapominają, co kiedyś oznaczało takie słowo.” Poruszamy się w świeci bożków, wygenerowanych recept na życie i kompulsywnego przeglądania się w ekranie telefonu. Substytut „szczęścia” i „religia konsumpcji” podszyta lękiem przed pustką i niezauważeniem- odrzuceniem poza nawias wirtualnego podwórka. „Przesadne uwielbienie Internetu rozwija się w atmosferze, która jawi się jako atmosfera nowej religijności. Jest coraz wyraźniejsza w miarę zbliżania się danej osoby do środowisk, które są najbardziej gorliwymi neofitami”- twierdzi socjolog Philippe Breton. Dlatego w najbliższym czasie Kościół zaprasza swoje dzieci na drogę postu i zmiany myślenia- dystansu i czujności wobec tego, co odbiera nam wolność i wewnętrzny spokój. Post jako rezygnacja i przebudzenie świadomości. Przemienienie postawy wobec rzeczywistości, „aktywne oddanie się wierze” która pozwala stanąć nam w naprzeciw Tego, który jest tchnieniem życia. „Panie Jezu Chryste, Boże nasz- pisał św. Izaak Syryjczyk- swoimi cierpieniami ukój moje cierpienia. Swoimi ranami ulecz moje rany… Niechaj Twoje ciało rozciągnięte na drzewie krzyża pociągnie ku Tobie mego ducha, którego niszczą demony…”

 

A gdy rodzice wnosili Dzieciątko Jezus, aby postąpić z Nim według zwyczaju Prawa, on wziął Je w objęcia, błogosławił Boga i mówił: „Teraz, o Władco, pozwól odejść słudze Twemu w pokoju, według Twojego słowa. Bo moje oczy ujrzały Twoje zbawienie, któreś przygotował wobec wszystkich narodów: światło na oświecenie pogan i chwałę ludu Twego, Izraela”(Łk 2,22-40).

Święto Spotkania. „Raduj się, Bogurodzico Dziewico, pełna łaski, bo z Ciebie zajaśniało Słońce Sprawiedliwości, Chrystus Bóg nasz, oświecający znajdujących się w ciemnościach. Wesel się i ty, starcze sprawiedliwy, który wziąłeś w swoje ramiona Wyzwoliciela dusz naszych, dającego nam zmartwychwstanie”(Troparion). Wizyta w świątyni jerozolimskiej i proroctwo oraz towarzyszące wzruszenie starca Symeona. Te dwie narracje są ze sobą powiązane w sposób nierozłączny. Wyrażają prawdę o tym, że Bóg przychodzi do człowieka, a człowiek spotyka Boga. Dla mnie osobiście to Święto Światła- Syn Człowieczy „Bóg z Boga. Światłość ze Światłości” zstępuje w życie ludzi i rozszerza granice „Miejsca Najświętszego”, uobecniając się w całej pełni poznania. „Szczęśliwe oczy, które widzą to, co wy widzicie. Bo powiadam wam: Wielu królów pragnęło ujrzeć to, co wy widzicie, a nie ujrzeli…” Miał rację św. Grzegorz z Nyssy mówiąc: „Zbliżając się do światła dusza staje się światłością”. Ofiarowanie to początek rozszerzającej się na człowieka i świat światłości. Jej eksplozją będzie późniejsze Przemienienie i Zmartwychwstanie. „Światłość Zmartwychwstania będzie spowijać Kościół- jak pisał o. Bułgakow- a radość paschalna i zwycięstwo nad śmiercią będzie go wypełniać”. Ten blask wieczności zapowiadał pokorny Symeon- człowiek oczekiwania i nadziei. „Duch Święty objawił mu, że nie umrze, zanim nie zobaczy Mesjasza Pańskiego”. Duch Święty rozświetlił jego zmysły, obdarował natchnieniem i wyreżyserował spotkanie, które stało się Epifanią ! „Poprzez Ducha Świętego poznajemy Chrystusa, Syna Bożego a przez Syna kontemplujemy Ojca” (św. Jan z Damaszku). Dlatego Święto Spotkania jest zarazem uobecnieniem, teofanią Słowa, które stało się ciałem; jest teofanią czterdziestego dnia. Ten podniosły fakt staje się źródłem do uwielbienia Boga; naszą radością spotkania. „Jak Bogurodzica, Dziewica niepokalana, niosła w swoich ramionach Światło prawdziwe idąc na spotkanie tych, którzy pozostawali jeszcze w mroku śmierci, tak też i my oświeceni jego promieniami i trzymając w reku widoczny dla wszystkich płomień pośpieszajmy naprzeciw tego, który jest prawdziwym światłem…” (św. Sofroniusz). My jesteśmy w gronie uprzywilejowanych na których twarzach i duszach lśni blask obecności Pana.  „Człowiek mający oświecenie osiąga wieczne szczyty, już na ziemi wszystko staje się cudem” (św. Grzegorz Palamas). Chrześcijanina przenika świeta tęsknota za Oblubieńcem i blaskiem jego Królestwa. Miał rację Bierdiajew: „Człowiek niesie w sobie zupełnie odmienny świat, niezrozumiały do końca dla kogoś drugiego”. Ten człowieczy świat ostatecznie zostanie rozjaśniony w pełni ostatecznego spotkania z Chrystusem- spowitym blaskiem nowego eonu.

 

W kulturze pośpiechu, masowości, zalogowania i algorytmów, człowiek zdaje się być niczym zagubione dziecko we mgle. Wszystko naznacza jakiś rodzaj nerwowego podekscytowania zmieszanego z niepewnością o kształt jutra. Biegniesz, ale nie wiesz dokąd- bez celu i samotnie- choć w tłumie podobnie odczuwających zmęczenie świata osób. Kurczymy się do rozmiarów mrówki, mozolnie wdrapującej się na szczyt kolektywnie usypanego kopca. Przestrzenie budzące niepokój i skurcz serca. Wszędzie jesteśmy w zasięgu spojrzenia, tego nachalnego i zamkniętego w soczewce kamery rejestrującej fragment po fragmencie, odartego z anonimowości świata. Każdy twój krok jest ukradkowo rejestrowany przez jakieś medium przeliczające ryzyko podejmowanych przez ciebie decyzji. Wszystko poddane jest nachalnej obserwacji i psychologizacji mnożącej diagnozy i gotowe recepty na zwiększenie rzekomo wydajności życia. Ta poza sensualna obecność „instytucji” które pragną mieć jak największy wpływ na życie jednostki- sekretna kontrola myśli i wyjście naprzeciw skrycie tłumionych potrzeb, które co zaskakujące, zostają obnażone za pomocą nadesłanej reklamy i zasłyszanego z eteru pragnienia- czekającego na ukonkretnienie. Niegasnące źrenice oczu w których niczym lustrach odbija się przemierzany odcinek ludzkiej egzystencji. Jesteśmy peselami- bezimiennymi numerami w kartotece globalnej administracji- rozporządzającej wolnością i naginającej ją do potrzeb jednostek którym wydaje się że mają jakiś realny wpływ na własne życie, a tak naprawdę są okradane z konieczności wyboru i dopływu świeżego tlenu. Nawet moje pieniądze zdeponowane w banku nie są moimi, ponieważ kiedy chcę je wybrać, ktoś pyta mnie nachalnie i bezpardonowo: „po co i na co ?” Zamknięto nas w ekranach telefonów i aplikacji, które uczyniły z wielu ogłupiałych niewolników wmawianej samorealizacji i sukcesu. Sztuczna inteligencja wyhodowała rzeszę bezrefleksyjnych troglodytów. Nasz świat się skurczył i stał się miałkim we wszystkich wymiarach bytowania. Dzieci przestały się uczyć i twórczo przeżywać świat. Zamknięci w świecie komputerowych gier i ekranie telefonu- mikro więzienia. Młodzież jest przygnieciona koniecznością istnienia i odpowiedzialnego wchodzenia w dorosłość, ponieważ przekraczając jej granicę, widzą jedynie gonitwę posiadania i tracenia zdrowia przez swoich rodziców. Przestaliśmy spadać z nieba na ziemię, lecz przyssaliśmy się do plastikowych urządzeń, stając się częścią krzemowego podzespołu i efemerycznej grupy, którą można podejrzeć, ocenzurować, czy zdeptać. Wmawia się nam, że możemy żyć dłużej, poza parametrami naszej biologii, poddając się liftingom ciała i odkładania starości na później. Rozpaczliwa utopia młodości. Iluzoryczne przeświadczenie, iż człowiek stwarza sam siebie, trzymając swój los w odrętwiałych i spracowanych dłoniach. „Człowiek jest tym, kim sam siebie uczyni”(P. Evdokimov). Niepohamowane łaknienie rzeczy, prowadzące uzależnienia, atrofii sumienia i duchowej pustki. To budzi niepokój i rozdziera dusze tych, co potrafią spoglądać trzeźwo i refleksyjnie w przyszłość. Przestaliśmy żyć w kręgu tajemnic, stając się wegetatywnie bierni wobec wczorajszego dnia który przemija bezpowrotnie. W przekonaniu Freuda, choroby umysłowe są następstwem sytuacji bez wyjścia. Człowiek mistyfikuje otaczającą go rzeczywistość, nagina jej granice i zasklepia się w autoafirmacji siebie. Wszyscy płacimy za to szaleństwo cywilizacji załamaniem nerwowym, depresjami, nowotworami i rezygnacją ocierającą się o śmierć. „Jak patrzysz na świat, tak świat spogląda na ciebie”- twierdził Max Stirner. Czy można kochać to, co nasyca nas trucizną, a nawet śmiercią ? Przestaliśmy być wydani pięknu, obezwładniającemu umysł zdumieniu, wezbraniu duszy wiecznością której ślad można odkryć w tym, co nas otacza i w jakiś sposób przenika. Życie pod naciskiem konieczności i wskazówek które kolportuje się z tak wielką siłą autorytetu- utkanego jakże często z włókien kłamstwa. Trzeba być naiwnym, krótkowzrocznym i umysłowo oschłym, aby nie zauważyć tych niepokojących mechanizmów codzienności i ich reperkusji. Wszystko gotowe do użycia, podstawione pod nos, nie wymagające myślenia, a zarazem tak silnie tłamszące wolność i chęć decydowania o własnym losie. „Wszyscy jesteśmy rozwiedzeni z życiem- mówił Dostojewski- mniej lub bardziej okaleczeni.” Rzeczywistość przestała być odczuwalna, a stała się wirtualną, zachowującą pozory naginanej do wyimaginowanych potrzeb materii. Jest faktem niewątpliwym, że wewnątrz tego naporu zjawisk jesteśmy poddani jeszcze większemu drganiu niepewności i zagubienia. Japońska mądrość obwieszcza: „Szczęście przychodzi do domu, gdzie słychać śmiech.” Pośród tych niepokojących symptomów codzienności, tylko człowiek duchowy się ostanie i zdoła podnieść kruche istnienia ku Życiu.