Prawosławie przeżywa
dzisiaj wigilię Święta Jordanu- Teofanii-
upamiętniającej chrzest Chrystusa. Liturgia tego dnia, pełna dynamiki radości,
przenosi nas do wydarzenia z nad
Jordanu, uzmysławiając sakramentalny moment duchowych narodzin. W liturgii
antycypujemy ewangeliczne wydarzenie Jordanu- słuchając Ewangelii i poddając
się jej drżeniu- a przez ikonę stajemy się naocznymi świadkami misterium
odrodzenia i uświęcenia. „W swoim Narodzeniu- twierdził św. Hieronim- Syn Boży
przychodzi na świat w sposób ukryty, a w swoim Chrzcie ukazuje się na sposób
widzialny.” Trójca Święta objawia się nad brzegiem Jordanu, tak uobecnia się
Jej działanie na sposób sakramentalny i charyzmatyczny wypełniając obficie
serce Mistycznego Ciała- jakim jest Kościół. „Gdy chrzciłeś się Panie, w wodach
Jordanu, objawiła się Trójca najgodniejsza pokłonu. Rodzica bowiem głos dał o
Tobie świadectwo, nazywając Ciebie ukochanym Synem, Duch zaś w postaci gołębicy
świadczył o prawdziwości słowa Ojca. Objawiłeś się, Chryste Boże, i świat
oświeciłeś, chwała Tobie” (Troparion). Zstąpienie Ducha Świętego pod postacią
gołębicy wyraża ruch Ojca, który zwraca się ku swojemu Synowi. Kościół wynurzył
się z wody, stając się paschalnym i trynitarnym znakiem miłości Boga. „Woda
jest źródłem życia, Jordan źródłem wody Ewangelii”- napisał św. Cyryl
Jerozolimski. Przez swoje zstąpienie do rzeki Bóg- Człowiek odnowił świat i
człowieka, antycypując tym samym śmierć i chwalebne zmartwychwstanie. Teofania- Święto Światłości- ciało Najczystszego zanurza się całkowicie w
żywiole śmierci, rozpromieniając ciemność blaskiem swojej boskiej mocy. „Odtąd
w Chrystusie przestrzeń śmierci zmienia się w przestrzeń Ducha, ciężar lęku
staje się brzemieniem wiary, a przez wiarę Boże światło napełnia człowieka” (O.
Clement). Święty Ambroży wyjaśniał katechumenom, że Chrystus wszedł do Jordanu
nie po to, aby się uświęcić, jak gdyby potrzebował sakramentu odrodzenia, ale
by uświęcić wody.” Chrześcijanin przez odradzające obmycie stał się
uczestnikiem chrystusowej światłości i uświęcenia które przeniknęło kosmos,
ziemię i wszelkie stworzenia. Wyraża to poetycki język liturgii: „Objawiłeś się
dzisiaj światu i Światłość Twoja, Panie, zaznaczyła się w nas, rozumnie
śpiewających Tobie: Przyszedłeś i objawiłeś się, Światłości niedostępna”. Zstąpienie
w wody Jordanu jest również wejściem w głębię człowieczego świata, aby go
przebóstwić – wypalić ogniem miłości. „Dzisiaj wody Jordanu zamieniają się w
lekarstwo dla ludzi przez zjawienie się naszego Boga. Dziś strumieniami wody,
na które tchnął ogniem, napawa się całe stworzenie” (św. Sofroniusz). Tego dnia
licznie zgromadzona wspólnota wiernych udaje się procesyjnie nad wodę, aby
powtórzyć ten wielki moment łaski.
Obrzęd wielkiego poświęcenia wody cieszy się w tradycji wschodniej wielką czcią
i ma znaczenie uświęcające, uzdrawiające
i egzorcyzmujące. Wielka Hagisma
uważana jest za jeden z ważnych misteriów dzięki któremu dokonuje się
uobecnienie mocy Chrystusa. Krzyż zanurzony w wodzie, przenika ją łaską i czyni
materią błogosławieństwa- zdrowia duchowego i fizycznego. Każdy wierny zabiera
ze sobą pobłogosławioną wodę, aby pokropić nią dom, spożywać w chwili
wytchnienia i naznaczać nią wszystko to, co separuje od bliskości Boga. Liturgia
ta uczy człowieka szacunku do Bożych darów natury- wody, która podtrzymuje
życie wielu stworzeń. „Ujrzały Cię, wody Boże, ujrzały Cię wody i ulękły się.
Jordan cofnął się wstecz, widząc Ducha Świętego w postaci gołębicy,
zstępującego i unoszącego się nad sobą, a góry zaczęły podskakiwać,
spostrzegłszy Boga w ciele, obłoki zaś wydały głos, dziwiąc się przychodzącej
Światłości ze Światłości, Boga prawdziwego z Boga prawdziwego”.